Zakwas chlebowy - krok po kroku

632 Komentarzy

zakwas

Zakwas to cudowny stwór, dzięki któremu mamy możliwość upieczenia zdrowego, wyjątkowo smacznego chleba, czy chrupiących bułek, utrzymujących bardzo długo swoją świeżość. (W przeciwieństwie do chleba kupowanego obecnie w piekarni, który po dwóch dniach już jest nieświeży, suchy czy traci smak). Najpiękniejsze jest w tym, że do chleba pieczonego na zakwasie nie używamy żadnej chemii, emulgatorów, lecytyny czy innych ulepszaczy. Przede wszystkim nie używamy drożdży piekarskich, które poddawane są skomplikowanej obróbce chemicznej i wcale nie są zdrowe, jak mogłoby się wydawać.  

Zakwas powstaje z połączenia mąki i wody. W dojrzewającym zakwasie wytwarzają się dzikie drożdże i bakterie, dzięki którym później urośnie piękny chleb. Młody zakwas nie jest na początku może tak silny, jak drożdże spożywcze, ale z czasem, gdy staje się starszy nabiera większej siły.

Zakwas jest niezbędny do upieczenia chleba z przewagą mąki żytniej. Inaczej chleb nie wyjdzie. Chleby na mące pszennej mogą być pieczone zarówno na drożdżach spożywczych, jak i na zakwasie.  

Potrzebne składniki:
Do zrobienia zakwasu potrzebna jest mąka i woda.
Możemy użyć właściwie dowolnej mąki o wyższym typie (od typu ok. 700 wzwyż). Może to być mąka żytnia, pszenna, czy orkiszowa. Najłatwiej jest zrobić zakwas z mąki żytniej (o wyższym typie np. razowej), ponieważ w niej najłatwiej zachodzi proces fermentacji. Z takiej mąki najszybciej wyhodować zakwas, dzięki bogatym składnikom, które zawiera. Dlatego jest ona szczególnie polecana dla początkujących. Zresztą zakwas na zaczynie żytnim jest zakwasem najbardziej popularnym.
Natomiast do dokarmiania już stabilnego zakwasu możemy użyć dowolnej mąki, nawet zwykłej pszennej, której używamy do pieczenia ciast.
Najlepiej jest użyć wody przegotowanej lub przefiltrowanej. Nie powinna być chlorowana, dlatego najlepiej nie używać wody prosto z kranu. Do przygotowania i prowadzenia zakwasu woda powinna być letnia (ok. 38°C). Nie może mieć ona jednak więcej niż 40°C, ponieważ wyższa temperatura zabije nasz zakwas.

Jak zrobić zakwas?
Produkcja zakwasu trwa około 5 dni. Po tym czasie możemy upiec swój pierwszy chleb. Codziennie o tej samej porze dodajemy garść mąki i tyle wody, aby powstało jednolite ciasto o konsystencji naleśnikowej. Co 12 godz. dokładnie wszystko mieszamy.

Dzień 1 (przykładowo 8 rano):

Garść mąki (ok. 100g) mieszamy drewnianą łyżką dokładnie z taka ilością letniej wody, aby powstało jednolite ciasto o konsystencji przypominającej gęste ciasto naleśnikowe (bardziej ciasta na racuchy) lub ciasto na gofry. Najlepiej użyć dość sporego naczynia, z czasem zaczyn będzie powiększał swoją objętość. (Ja używam miski plastikowej). Przykrywamy ściereczką i odstawiamy w ciepłe miejsce o ok. 25°C. (W lecie może to być dowolne miejsce bez przeciągów. Natomiast w chłodniejsze dni najlepiej trzymać zakwas w pobliżu kaloryfera lub w piekarniku tylko z włączonym światłem, bez włączania temperatury). Po 12 godz. (o godz. 20tej) mieszamy wszystko dokładnie, przykrywamy i odstawiamy na noc.

Dzień 2 (8 rano):

Dosypujemy garść mąki (ok. 100g) i tyle letniej wody, aby powstało jednolite ciasto o konsystencji gęstego ciasta naleśnikowego. Przykrywamy i odstawiamy. Po 12 godz. (o godz. 20tej) mieszamy, przykrywamy i odstawiamy na noc.

Dzień 3 (8 rano):

Robimy dalej to samo, czyli dosypujemy garść mąki i dodajemy tyle wody, aby powstało gęste ciasto naleśnikowe. Po 12 godz. (o 20tej) mieszamy i przykrywamy.

Dzień 4 (8 rano):

Dalej to samo, czyli dosypujemy garść mąki i dodajemy tyle wody, aby powstało gęste ciasto naleśnikowe. Po 12 godz. (o 20tej) mieszamy i przykrywamy.

Dzień 5 (8 rano):

Robimy to samo, czyli znowu dosypujemy garść mąki i dodajemy tyle mąki, aby powstało gęste ciasto naleśnikowe. Po 12 godz. (o 20tej) mieszamy.

To już koniec. Zakwas jest gotowy. Możemy upiec na nim nasz pierwszy chleb na zakwasie według danego przepisu. Uwaga: Do pieczenia pierwszego chleba nie zużywamy całego zakwasu. Należy odłożyć około 3 łyżek zakwasu do słoika i wstawić go do lodówki. Będzie on nam potrzebny do pieczenia kolejnego chleba. Przy każdym kolejnym pieczeniu, odkładamy trochę zakwasu na kolejny raz. Dzięki temu nasz zakwas staje się coraz mocniejszy.

Pierwsze chleby mogą nie wyjść takie, jak oczekiwaliśmy. Pamiętajmy, że nasz zakwas jest bardzo młody. Mój pierwszy chleb, typowo żytni wcale mi się nie podobał. Był ciężki, zbity i pomimo że w smaku dobry, to jednak nie taki, jak sobie wyobrażałam. Zakwas wstawiłam do lodówki, dokarmiałam go, a z czasem zaczęłam próbować innych przepisów. Martin Pöt Stoldt w swojej książce o zakwasie napisał tak: „Kto twierdzi, że każdy chleb mu się udaje, ten mówi nieprawdę. Pomimo to, nawet te nieudane chleby da się najczęściej zjeść i nawet smakują”.

Jak przechowywać zakwas?
Jeśli nie zamierzamy piec chleba codziennie, zakwas należy przechowywać w lodówce np. w litrowym słoiku. Z góry najlepiej nałożyć pokrywkę, aby nie wysychał, ale nie zakręcać, ponieważ zakwas będzie jeszcze przez jakiś czas aktywny. Następnie pod wpływem zimna zakwas zostaje uśpiony.
Jeśli planujemy piec chleb codziennie, najlepiej pozostawić go gdzieś w kuchni i dokarmiać co 24 godz.

Co to jest dokarmianie i jak często należy zakwas dokarmiać?
Zakwas musi być dokarmiany, aby przeżył. Dokarmianie polega na dodawaniu do zakwasu mąki i wody w proporcji 100g mąki i 100g wody. Ilość mąki i wody można zmniejszyć. Jednak nie zaleca się mniejszej ilości niż 50g mąki i 50ml wody.
Bez dokarmiania zakwas przeżyje ok. 7 – 10dni w lodówce. Zakwas dokarmiamy zawsze przed pieczeniem. Jeśli nie zamierzamy piec chleba przez dłuższy czas, to pamiętajmy, aby zakwas dokarmić mniej więcej raz na tydzień.

Jak przebiega dokarmianie?
Zakwas należy wyciągnąć z lodówki, wymieszać go i pozostawić w kuchni na ok. 2 godz., aby się ocieplił. Następnie dokarmić (dodając np. 100g mąki i 100ml wody) i pozostawić, na ok.10- 12godz, aby stał się znowu aktywny. Jeśli będziemy piec chleb, odważamy tyle zakwasu, ile potrzebujemy według przepisu i przygotowujemy zaczyn. Z pozostałego zakwasu odmierzamy ok. 50- 100g i wstawiamy do lodówki. Więcej zakwasu nie jest potrzebna do przechowywania, więc resztę wyrzucamy. Jeśli nie planujemy pieczenia to po 10- 12godz. od dokarmienia, odmierzamy ok. 50- 100g i wstawiamy do lodówki.

Zapach zakwasu:
Zapach zakwasu może być różny, czasem przyjemny, a czasem nie. Zapach może zależeć od rodzaju mąki. Może przypominać zapach cytrusów, świeżo przekrojonego jabłka, delikatnie pachnieć octem balsamicznym. Tak długo, jak nie pojawi się na nim pleśń, nie będzie strasznie śmierdzieć lub nie zmieni barwy na czerwoną, czarną, niebieską czy zieloną, wszystko jest w porządku. Zakwas może się również rozwarstwiać. Na górze może oddzielić się warstwa płynna i to jest całkiem normalne zjawisko.

Przykład:
Mamy zakwas w lodówce i chcemy upiec chleb według przepisu: „Wiejski chleb francuski”.

  1. Wyciągamy zakwas dzień wcześniej np. o 8 rano.
  2. Pozostawiamy na 2 godziny do ocieplenia.
  3. Dokarmiamy zakwas o godzinie 10 i pozostawiamy na ok. 12 godzin.
  4. O godzinie 22 przygotowujemy zaczyn. Zaczyn odstawiamy na 12 godzin. (zgodnie z przepisem).
  5. O godzinie 10 rano przygotowujemy ciasto chlebowe i dalej postępujemy według przepisu.
  6. Ok. godziny 17 chleb jest gotowy.

Aktywny zakwas:

Aktywny zakwas

Aktywny zakwas

Aktywny zakwas

Wpisz treść komentarza...
Zaloguj poprzez ( Zarejestruj ? )
lub pisz komentarz jako gość
Ładowanie komentarza... The comment will be refreshed after 00:00.
  • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
    Anna · 6 lat temu
    Czy jak dodaje mąkę i wodę to tez mieszam wszystko czy po 12 godzinach dopiero?
    • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
      Joanna Moderator · 6 lat temu
      Tak, trzeba wymieszać.
  • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
    Joanna · 6 lat temu
    Dzień dobry :)Po raz pierwszy w życiu robię zakwas 😋Mój ma już około 76godzin ale.. ale nie bąbelkuje.. coś z nim jest nie tak? Może ma za ciepło? (Słoik postawiłam na grzejniku i jest on przyjemnie ciepły).
    • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
      Joanna Moderator · 6 lat temu
      Bezpośrednio na grzejniku? Lepiej było jeszcze położyć ręcznik, albo jeszcze lepiej w okolicach grzejnika, żeby być pewnym, że się za mocno nie nagrzał. Zakwas może być raz bardziej aktywny raz mniej. Daj mu jeszcze szansę, obserwuj.
      • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
        Joanna · 6 lat temu
        Bardzo dziękuję:) mam nadzieję że nic nie popsułam bo bardzo się cieszę na ten pierwszy chlebek😍
        • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
          Joanna · 6 lat temu
          Zakwas ruszył 😍 już nie mogę się doczekać co z niego wyrośnie :) dziękuję za szybką odpowiedź - dzięki temu nie zaczęłam od nowa 😄
  • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
    Barbara · 6 lat temu
    Dzień dobry, w słoiku w którym jest mój zakwas powstała pleśń. Ta pleśń nie jest na samym zakwasie tylko po bokach słoika. Chyba będę musiała wyrzucić :( Czy można zakwas jeszcze uratować? Pozdrawiam :)
    • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
      Joanna Moderator · 6 lat temu
      Niestety, ale wyrzuciłabym :(
      • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
        Barbara · 6 lat temu
        Ogromne dzięki za tak szybką odpowiedź❣️Tak też zaraz zrobię.
  • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
    Marian · 6 lat temu
    Witam, bardzo proszę o radę z jakiego rodzaju mąki (dostępnej w sklepie) najlepiej zacząć tworzenie zakwasu.Również dodatkowa prośba ile na początek wsypać mąki do naczynia oraz ile wody (czy woda ma być przegotowana i jaka jej temperatura)BARDZO DZIĘKUJĘ ZA POMOC ! ! ! !
    • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
      Joanna Moderator · 6 lat temu
      Mąka najlepiej żytnia razowa typ 2000. Jaka woda, temperatura, ile czego jest napisane powyżej. Proszę przeczytać.
  • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
    Remigiusz · 6 lat temu
    Witam, moje pytanie jest następujące: czy podczas trzymania zakwasu w lodowce i regularnego dokarmiania go zakwas umacnia się? Czy jeśli po zakończonym procesie tworzenia go nie był w pełni mocny to czy przy trzymaniu go w lodowce i dokarmianiu zyskuje on na swojej sile czy powinien on być już bardzo mocny przed włożeniem go do lodówki, aby moc z niego później z sukcesem korzystać?
    • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
      Joanna Moderator · 6 lat temu
      Zakwas zaraz po wyhodowaniu jest młodym zakwasem, ale powinien pracować i można już na nim piec chleby. Im dłużej jest dokarmiany tym staje się mocniejszy. Im starszy zakwas tym stabilniejszy i mocniejszy ;)
  • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
    dawid · 6 lat temu
    witam zaczyn robie z dokarmionego zakwasu czy przed dokarmieniem biore na zaczyn
    • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
      Joanna Moderator · 6 lat temu
      Z dokarmionego, który odstał kilka godzin i ładnie bąbelkuje.
  • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
    Karolina · 6 lat temu
    Witam,Dostałam trochę gotowego zakwasu.Nie wiem jakim rodzajem mąki był dokarmiany.Czy mogę dokarmiac go roznymi rodzajami, np raz pszenną, raz żytnia, orkiszowa?Czy raczej powinno się jednym rodzajem?Pozdrawiam
    • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
      Joanna Moderator · 6 lat temu
      Dokarmiałabym żytnią razową.
  • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
    Ewa · 6 lat temu
    Witam,chciałabym się upewnić, podczas dosypywania mąki i dodawania wody w kolejne dni nie mieszamy zakwasu? dopiero za 12 godz?
    • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
      Joanna Moderator · 6 lat temu
      Mieszamy. Po każdym dodaniu mąki i wody musisz połączyć na gładką masę. Po 12 godzinach dodatkowo mieszasz.
  • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
    Emilia · 6 lat temu
    Bardzo dziękuje za przepis- mój pierwszy zakwas wyszedł super a dziś pierwszy chlebek - jest obłędnie dobry, lekko kwaskowy, wyrośnięty, cudo!!! cała rodzinka co chwilę chodzi do kuchni po kolejny kawałek. Użyłam mąki 720 żytniej. Pozdrawiam i dziękuje! Emilia
  • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
    Magda · 6 lat temu
    Witam w jaki sposób można przeliczyć w przepisach zakwas suchy np 400g zakwasu robionego samemu .jak to przeliczyć na suchy
    • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
      Joanna Moderator · 6 lat temu
      Jeśli masz zasuszony zakwas to należy go aktywować przed użyciem, czyli dodać lekko ciepłej wody i wymieszać. Po ok. 2 godzinach dokarmić go mąką i wodą i dobrze wymieszać. Jak będzie ładnie pracował to go używasz. Nie rozumiem niestety pytania (dream)
  • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
    Asia · 6 lat temu
    Mi już dwa razy zakwas spleśniał, raz trzeciego dnia, raz czwartego. Robię wszystko z przepisem. Może zła mąka?
    • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
      Mariusz · 5 lat temu
      Słoik musi być czysty i wypatrzony wrzątkiem. Łyżka też. Mąka świeża. Nie zakręcamy szczelnie.
  • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
    Monika · 6 lat temu
    Witam,Zaczynam przygodę z chlebem i chciałam zrobić swój pierwszy zakwas. Zakwas z mąki żytniej, dokarmiałam go codziennie przez 3 dni po czym wstawiłam do lodówki bo tak polecał Pan z YouTube. Potem doczytałam że 3 dni to za krótko i trafiłam na właśnie ten przepis tutaj :) Zakwas przestał w lodówce od rana do wieczora. Czy muszę nastawić nowy czy może da się go jeszcze uratować?? Proszę o radę. Jestem początkująca i kompletnie nie mam wiedzy na temat zakwasu :(
    • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
      Joanna Moderator · 6 lat temu
      Wyciągnij go z lodówki, ociepl do temperatury pokojowej i dokarm. Postępuj dalej jak w przepisie.
  • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
    Aza · 6 lat temu
    Pamiętam z dzieciństwa jak moja mamusia zostawiała zawsze kawałek ciasta chlebowego omączonego w ściereczce do następnego pieczenia, tzn za 2 tygodnie. Wtedy chyba się to twarde ciasto moczyło i robiło zaczyn?
  • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
    Ania · 6 lat temu
    zakwas który trzymam w lodówce dokładam do ciasta a po wymieszaniu całości znowu odmierzam (ok.3łyżki) i przekładam do słoika na zakwas?
    • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
      Joanna Moderator · 6 lat temu
      Do którego ciasta? Dokarmiasz ocieplony zakwas z lodówki, a po kilku godzinach jak będzie znowu aktywny, chowasz trochę zakwasu z powrotem do lodówki. Jeśli chcesz piec chleb to z tej pozostałej ilości odmierzasz według przepisu tyle ile potrzebujesz do przygotowania zaczynu.
  • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
    Krystyna · 6 lat temu
    Witam upiekłam chleb na zakwasie, ciasto piękne wyrosło, po upieczeniu również ładnie wyglądał ale po przekrojeniu chleb był wilgotny a skórka spieczona,nie wiem jaka przyczyna,?
    • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
      Joanna Moderator · 6 lat temu
      Proszę zmniejszyć temperaturę pieczenia następnym raziem, a wydłużyć czas pieczenia.
  • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
    Damian · 6 lat temu
    Hej ,Zrobielem tak jak pilasalas . Zakwas sie udal bardzo dobrze . Zaczyn zrobilem tak jak pisalas , zrobilem ok 22 (uzylem sporej miski i przykrylem talerzem), zeby upiec chleb nastepnego dnia rano i wlozylem do piekarnika (zimnego) . Rano gdy chcialem sprawdzic czy zaczyn urósl okazalo sie , ze caly piekarnik w zaczynie plywa :) . Moj zakwas musi byc bardzo mocny . Piekarnik posprzatalem , cheb upieklem 50% maka orkiszowa . Chleb dobry jednak bardzo zbity . Pozdrawiam
  • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
    Renia · 6 lat temu
    Pieke chleb od jakiegoś czasu i zupełnie inaczej budzę zakwas nie ocieplam go jak sugeruje art.od pojawienia się pęcherzyków go wkładam do maki, nadto trzymam w lodowce z pół litra zakwasu a nie 100 gr i nie wyrzucam. Pieke co drugi dzień i trzymam go zawsze w lodowce. Gdy dokarmiam to wówczas czekam na jego radykalny wzrost. Chleb w keksówce wyglada dobrze, czasem wyrośnie duży czasem się nieco podniesie ( 2 szkl pszennej, 2 szkl płatków owsi.,600 ml cieplej wody, sól, cukier po łyżeczce, 4-5 łyżek zakwasu, nasiona do pół szkl)
    • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
      Ania · 6 lat temu
      Renia, można prosić o więcej szczegółów?Chodzi mi o czas na jaki należy odstawić ciasto do wyrośnięcia, temperatura itp. A może masz zapusanyh cały przepis ✍️😊🍞
  • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
    Anka · 6 lat temu
    Wczoraj upiekłam pierwszy chleb na zakwasie. Tak jak pisałaś Joasiu, bardzo ciężki i zbity, ale smaczny.Ciasto rosło około 5 godzin, ale to chyba wciąż było za mało.Czy można je wstawić do wyrośnięcia w piekarniku= temperatura 35C?
    • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
      Joanna Moderator · 6 lat temu
      Może rosnąć i dłużej. Do piekarnika możesz też włożyć jak jest chłodno. (Ja tak czasami robię, ustawiając temperaturę 30 stopni). Spróbuj przepisy na chleb z dodatkiem drożdży, ona bardzo pomagają podnieść chleb ;)
  • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
    Urszula Sas · 6 lat temu
    Cześć, mam dwa pytania.
    Po pierwsze, czy da się zrobić zakwas z mąk takich jak teff, gryczana albo z quinoi? Niestety standardowe mąki nie wchodzą w grę.
    Po drugie, zaczęłam robić zakwas z teff+gryczana i po 3 dniach wprawdzie rośnie, ale nie pachnie najlepiej (choć może się nie znam), a jak przed chwilą do niego zajrzałam, to kolor miał... różowawy...
    Czy taki zakwas ma w ogóle szanse i czy ja coś robię źle?
    • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
      Joanna Moderator · 6 lat temu
      Na pewno się da. Są przepisy na zakwasy bezglutenowe. Ja niestety jeszcze nie próbowałam ;) Z zakwasem żytnim jest tak, że dopóki nie ma pleśni to jest dobry, mimo dziwnego zapachu i koloru. Pewnie z bezglutenowym jest podobnie ;)
  • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
    Maciej · 6 lat temu
    Witam. Zakwas robilem na grahamie 1850. Pracuje dobrze po dokarmianiu, tylko zapachem przypomina lakier do drewna. Pojawił się też kożuch, ale zorientowałem się na zagranicznych stronach, że póki meszek się nie pojawił, to jest wszystko ok. Chcę się upewnić, że nic nie popsułem po drodze
    • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
      Joanna Moderator · 6 lat temu
      Zapach może być taki ;) Dopóki nie ma pleśni, zakwas jest dobry.

Chleb w klasycznych przepisach

W dziale Chleby czekają tradycyjne przepisy, takie jak wiejski chleb francuski, chleb pszenny razowy czy najprostszy chleb pszenny. To idealne propozycje na domowe pieczywo o miękkim miąższu i złocistej, chrupiącej skórce.

Przepisy na chleb na zakwasie

Wśród przepisów wyróżniają się chleby na zakwasie — chleb żytnio-pszenny na zakwasie, chleb z Paderborn – żytni na zakwasie czy chleb orkiszowy na zakwasie. Zakwas nadaje pieczywu aromat, dłuższą świeżość i tradycyjny charakter.

Bogactwo ziaren w przepisach na chleb

Kategoria Chleby obejmuje przepisy takie jak chleb pszenno-żytnio z siemieniem lnianym, chleb orkiszowy z ziarnami na zakwasie czy chleb orzechowy. Ziarna, nasiona i orzechy dodają wartości odżywczych i wyjątkowej tekstury.

Nowoczesne przepisy na chleb dietetyczny

Znajdziesz tu również dietetyczne przepisy jak keto chleb wieloziarnisty, keto chleb z siemienia lnianego, keto chleb migdałowo-twarogowy i chleb zmieniający życie. To zdrowe bochenki bez mąki, pełne ziaren i bogatych składników.