Zakwas chlebowy - krok po kroku

632 Komentarzy

zakwas

Zakwas to cudowny stwór, dzięki któremu mamy możliwość upieczenia zdrowego, wyjątkowo smacznego chleba, czy chrupiących bułek, utrzymujących bardzo długo swoją świeżość. (W przeciwieństwie do chleba kupowanego obecnie w piekarni, który po dwóch dniach już jest nieświeży, suchy czy traci smak). Najpiękniejsze jest w tym, że do chleba pieczonego na zakwasie nie używamy żadnej chemii, emulgatorów, lecytyny czy innych ulepszaczy. Przede wszystkim nie używamy drożdży piekarskich, które poddawane są skomplikowanej obróbce chemicznej i wcale nie są zdrowe, jak mogłoby się wydawać.  

Zakwas powstaje z połączenia mąki i wody. W dojrzewającym zakwasie wytwarzają się dzikie drożdże i bakterie, dzięki którym później urośnie piękny chleb. Młody zakwas nie jest na początku może tak silny, jak drożdże spożywcze, ale z czasem, gdy staje się starszy nabiera większej siły.

Zakwas jest niezbędny do upieczenia chleba z przewagą mąki żytniej. Inaczej chleb nie wyjdzie. Chleby na mące pszennej mogą być pieczone zarówno na drożdżach spożywczych, jak i na zakwasie.  

Potrzebne składniki:
Do zrobienia zakwasu potrzebna jest mąka i woda.
Możemy użyć właściwie dowolnej mąki o wyższym typie (od typu ok. 700 wzwyż). Może to być mąka żytnia, pszenna, czy orkiszowa. Najłatwiej jest zrobić zakwas z mąki żytniej (o wyższym typie np. razowej), ponieważ w niej najłatwiej zachodzi proces fermentacji. Z takiej mąki najszybciej wyhodować zakwas, dzięki bogatym składnikom, które zawiera. Dlatego jest ona szczególnie polecana dla początkujących. Zresztą zakwas na zaczynie żytnim jest zakwasem najbardziej popularnym.
Natomiast do dokarmiania już stabilnego zakwasu możemy użyć dowolnej mąki, nawet zwykłej pszennej, której używamy do pieczenia ciast.
Najlepiej jest użyć wody przegotowanej lub przefiltrowanej. Nie powinna być chlorowana, dlatego najlepiej nie używać wody prosto z kranu. Do przygotowania i prowadzenia zakwasu woda powinna być letnia (ok. 38°C). Nie może mieć ona jednak więcej niż 40°C, ponieważ wyższa temperatura zabije nasz zakwas.

Jak zrobić zakwas?
Produkcja zakwasu trwa około 5 dni. Po tym czasie możemy upiec swój pierwszy chleb. Codziennie o tej samej porze dodajemy garść mąki i tyle wody, aby powstało jednolite ciasto o konsystencji naleśnikowej. Co 12 godz. dokładnie wszystko mieszamy.

Dzień 1 (przykładowo 8 rano):

Garść mąki (ok. 100g) mieszamy drewnianą łyżką dokładnie z taka ilością letniej wody, aby powstało jednolite ciasto o konsystencji przypominającej gęste ciasto naleśnikowe (bardziej ciasta na racuchy) lub ciasto na gofry. Najlepiej użyć dość sporego naczynia, z czasem zaczyn będzie powiększał swoją objętość. (Ja używam miski plastikowej). Przykrywamy ściereczką i odstawiamy w ciepłe miejsce o ok. 25°C. (W lecie może to być dowolne miejsce bez przeciągów. Natomiast w chłodniejsze dni najlepiej trzymać zakwas w pobliżu kaloryfera lub w piekarniku tylko z włączonym światłem, bez włączania temperatury). Po 12 godz. (o godz. 20tej) mieszamy wszystko dokładnie, przykrywamy i odstawiamy na noc.

Dzień 2 (8 rano):

Dosypujemy garść mąki (ok. 100g) i tyle letniej wody, aby powstało jednolite ciasto o konsystencji gęstego ciasta naleśnikowego. Przykrywamy i odstawiamy. Po 12 godz. (o godz. 20tej) mieszamy, przykrywamy i odstawiamy na noc.

Dzień 3 (8 rano):

Robimy dalej to samo, czyli dosypujemy garść mąki i dodajemy tyle wody, aby powstało gęste ciasto naleśnikowe. Po 12 godz. (o 20tej) mieszamy i przykrywamy.

Dzień 4 (8 rano):

Dalej to samo, czyli dosypujemy garść mąki i dodajemy tyle wody, aby powstało gęste ciasto naleśnikowe. Po 12 godz. (o 20tej) mieszamy i przykrywamy.

Dzień 5 (8 rano):

Robimy to samo, czyli znowu dosypujemy garść mąki i dodajemy tyle mąki, aby powstało gęste ciasto naleśnikowe. Po 12 godz. (o 20tej) mieszamy.

To już koniec. Zakwas jest gotowy. Możemy upiec na nim nasz pierwszy chleb na zakwasie według danego przepisu. Uwaga: Do pieczenia pierwszego chleba nie zużywamy całego zakwasu. Należy odłożyć około 3 łyżek zakwasu do słoika i wstawić go do lodówki. Będzie on nam potrzebny do pieczenia kolejnego chleba. Przy każdym kolejnym pieczeniu, odkładamy trochę zakwasu na kolejny raz. Dzięki temu nasz zakwas staje się coraz mocniejszy.

Pierwsze chleby mogą nie wyjść takie, jak oczekiwaliśmy. Pamiętajmy, że nasz zakwas jest bardzo młody. Mój pierwszy chleb, typowo żytni wcale mi się nie podobał. Był ciężki, zbity i pomimo że w smaku dobry, to jednak nie taki, jak sobie wyobrażałam. Zakwas wstawiłam do lodówki, dokarmiałam go, a z czasem zaczęłam próbować innych przepisów. Martin Pöt Stoldt w swojej książce o zakwasie napisał tak: „Kto twierdzi, że każdy chleb mu się udaje, ten mówi nieprawdę. Pomimo to, nawet te nieudane chleby da się najczęściej zjeść i nawet smakują”.

Jak przechowywać zakwas?
Jeśli nie zamierzamy piec chleba codziennie, zakwas należy przechowywać w lodówce np. w litrowym słoiku. Z góry najlepiej nałożyć pokrywkę, aby nie wysychał, ale nie zakręcać, ponieważ zakwas będzie jeszcze przez jakiś czas aktywny. Następnie pod wpływem zimna zakwas zostaje uśpiony.
Jeśli planujemy piec chleb codziennie, najlepiej pozostawić go gdzieś w kuchni i dokarmiać co 24 godz.

Co to jest dokarmianie i jak często należy zakwas dokarmiać?
Zakwas musi być dokarmiany, aby przeżył. Dokarmianie polega na dodawaniu do zakwasu mąki i wody w proporcji 100g mąki i 100g wody. Ilość mąki i wody można zmniejszyć. Jednak nie zaleca się mniejszej ilości niż 50g mąki i 50ml wody.
Bez dokarmiania zakwas przeżyje ok. 7 – 10dni w lodówce. Zakwas dokarmiamy zawsze przed pieczeniem. Jeśli nie zamierzamy piec chleba przez dłuższy czas, to pamiętajmy, aby zakwas dokarmić mniej więcej raz na tydzień.

Jak przebiega dokarmianie?
Zakwas należy wyciągnąć z lodówki, wymieszać go i pozostawić w kuchni na ok. 2 godz., aby się ocieplił. Następnie dokarmić (dodając np. 100g mąki i 100ml wody) i pozostawić, na ok.10- 12godz, aby stał się znowu aktywny. Jeśli będziemy piec chleb, odważamy tyle zakwasu, ile potrzebujemy według przepisu i przygotowujemy zaczyn. Z pozostałego zakwasu odmierzamy ok. 50- 100g i wstawiamy do lodówki. Więcej zakwasu nie jest potrzebna do przechowywania, więc resztę wyrzucamy. Jeśli nie planujemy pieczenia to po 10- 12godz. od dokarmienia, odmierzamy ok. 50- 100g i wstawiamy do lodówki.

Zapach zakwasu:
Zapach zakwasu może być różny, czasem przyjemny, a czasem nie. Zapach może zależeć od rodzaju mąki. Może przypominać zapach cytrusów, świeżo przekrojonego jabłka, delikatnie pachnieć octem balsamicznym. Tak długo, jak nie pojawi się na nim pleśń, nie będzie strasznie śmierdzieć lub nie zmieni barwy na czerwoną, czarną, niebieską czy zieloną, wszystko jest w porządku. Zakwas może się również rozwarstwiać. Na górze może oddzielić się warstwa płynna i to jest całkiem normalne zjawisko.

Przykład:
Mamy zakwas w lodówce i chcemy upiec chleb według przepisu: „Wiejski chleb francuski”.

  1. Wyciągamy zakwas dzień wcześniej np. o 8 rano.
  2. Pozostawiamy na 2 godziny do ocieplenia.
  3. Dokarmiamy zakwas o godzinie 10 i pozostawiamy na ok. 12 godzin.
  4. O godzinie 22 przygotowujemy zaczyn. Zaczyn odstawiamy na 12 godzin. (zgodnie z przepisem).
  5. O godzinie 10 rano przygotowujemy ciasto chlebowe i dalej postępujemy według przepisu.
  6. Ok. godziny 17 chleb jest gotowy.

Aktywny zakwas:

Aktywny zakwas

Aktywny zakwas

Aktywny zakwas

Wpisz treść komentarza...
Zaloguj poprzez ( Zarejestruj ? )
lub pisz komentarz jako gość
Ładowanie komentarza... The comment will be refreshed after 00:00.
  • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
    Joanna · 13 lat temu
    [b]Marto[/b] zepsuje. Jeśli doda się za dużo zakwasu do ciasta, to chleb będzie kwaśny.
  • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
    Marta · 13 lat temu
    [quote][b]Olu[/b] tak. Zrób jak napisałaś. Do przechowania zakwasu wystarczy ok. 100g zakwasu. Resztę możesz wyrzucić.[/quote]
    Wyrzucić? Po co? Pomijam kwestie etyczne, ale więcej zakwasu w chlebie smaku nie zepsuje, najwyżej bardziej urośnie.
  • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
    Joanna · 13 lat temu
    [b]Olu[/b] tak. Zrób jak napisałaś. Do przechowania zakwasu wystarczy ok. 100g zakwasu. Resztę możesz wyrzucić.
  • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
    Ola · 13 lat temu
    Witam, jutro mija dzien 5 robienia zakwasu. maam pytanie czy jak juz bedzie gotowy (o godzinie 20) to mogę już zrobic zaczyn do chleba (okolo godziny 23) ?
    I do dwóch chlebów zużyję ok 60 g zakwasu, czy pozostały zakwas mam schować do lodówki czy odmierzyć pewną ilość i wtedy schowac?
    P.s chciałabym piec chleb ok 1-2 razy w tygodniu
    pozdrawiam :)
  • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
    Joanna · 13 lat temu
    [b]Dusiu[/b] miałabym jeden chleb na mąkach bezglutenowych, bez jajek i mleka, ale niestety na drożdżach :sad:
  • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
    Dusia · 13 lat temu
    Poproszę o poradę - jestem uczulona. na gluten, jajka, drożdże i mleko. Chciałabym jeść dobry chleb. Jak mogę -go sobie zrobić? Mogę użyć mąki jaglanej, gryczanej,, ryżowej, sojowej, kukurydzianej
  • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
    Joanna · 13 lat temu
    [b]Aniu[/b] spokojnie możesz go dokarmiać dłużej. 5 dni to minimum. Dokarmiany dłużej się wzmacnia.
  • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
    Ania · 13 lat temu
    Mam problem następujący - zrobiłam zakwas, ładnie fermentował sobie w słoiku i nie wiem co mnie podkusiło przy 2 dniu dokarmiania połowę wylałam, żeby dokarmić kolejną porcją pół szklanki maki żytniej pól szklanki letniej wody. Fermentacja nadal trwa ale się zastanawiam, czy teraz mam czekać "przepisowe" 5 dni czy przetrzymać zakwas ciutkę dłużej?? czy zakwas w ten sposób dokarmiony zwiększa swoją moc czy przeciwnie?
  • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
    Joanna · 13 lat temu
    [b]Aniu[/b] przyjmuję, że zaczyn przygotowałaś z konkretnego przepisu. Czyli jak zrobisz z niego chleb to nie pozostanie Ci już nic, więc nie wiem z czego miałby powstać kolejny zaczyn? Możesz spróbować dokarmiać ten zaczyn dalej mąką żytnią i wodą, tak jak zakwas.
  • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
    Ania · 13 lat temu
    Joanno, mam jeszcze jedno pytanie. Czy zaczyn po 12 -18 h możemy traktować jako zakwas? Mam zaczyn ale niestety wyrzuciłam resztę zakwasu. Chcę upiec z niego chleb i zrobić kolejny zaczyn. Mogę tak zrobić?
  • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
    Ania · 13 lat temu
    Dziękuję za odpowiedź :) Zabieram się zatem za testowanie przepisów. Pozdrawiam :)
  • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
    Joanna · 13 lat temu
    [b]Aniu[/b] wygląda na to, że wszystko w porządku. Zgadza się, zakwasu wychodzi bardzo dużo, a do chleba najczęściej potrzeba go niewiele.
  • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
    Ania · 13 lat temu
    Witam, zrobiłam zakwas, nie wiem jednak czy wyszedł mi prawidłowy :( Ma konsystencję gładką (bez bąbelków, ale w trakcie robienia były i rósł) i wyszło mi prawie 1,5 kg, zapach drożdzowy. Zrobiłam już jeden chleb i ciasto pięknie urosło. Czy taki powinien być? U innych widziałam zakwas z dużą ilością bąbelków. I czy nie za dużo mi wyszło zakwasu, skoro do upieczenia chleba potrzebujemy tak mało?
  • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
    malinka · 13 lat temu
    dziękuję! czyli to normalne, że taki młody zakwas nie rośnie jakoś spektakularnie? Bo gdzie nei czytałam, to opisy i zdjęcia niemalże gejzeró! No i się zmartwiłam, ze z moim coś nie tak. ale skoro to normalne, to już sie nei stresuje, tylko w cierpliwość uzbrajam :-)
  • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
    Joanna · 13 lat temu
    [b]Malinko[/b] Twój zakwas jest bardzo młody. Potrzebuje czasu. Musisz być cierpliwa i dokarmiać go regularnie, a z czasem się wzmocni.
    Gdy dokarmiałam swój młody zakwas i chciałam, aby mi bardziej bąbelkował to robiłam to czasami przez dwa dni tj. dokarmiłam go, zostawiłam na 12 godz i następnego dnia znowu dokarmiłam (tak jak przy hodowaniu zakwasu) i chowałam do lodówki.
  • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
    malinka · 13 lat temu
    a czy można jakoś wzmocnić zakwas? Mój jest słaby. Bąbelkuje, ale nie rośnie. Ma 7 dni, już 1 chleb za nami. Czy są jakieś sposoby, żeby go ożywić?
  • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
    Agnieszka · 13 lat temu
    Droga Joanno,
    Bardzo Ci dziekuje za opis jak postepowac z zakwasem oraz za wspaniale przepisy na chleby. Od dluzszego juz czasu pieke chleb na zakwasie, ale widze, ze nie wszystko robilam dobrze! Ciesze sie, ze znalazlam u Ciebie nowe przepisy. Bardzo chetnie je wyprobuje! Pozdrawiam serdecznie!
  • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
    Monika · 13 lat temu
    Mam upiec chleb rano przed dokarmieniem? Potem mam dokarmic i moge wlozyc do lodowki?
  • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
    Joanna · 13 lat temu
    [b]Moniko[/b] możesz.
  • Ten komentarz nie został jeszcze opublikowany
    Monika · 13 lat temu
    Strasznie dziękuję;)
    Oczywiście mam kolejne pytanie i nagłe dość.. bo chyba nie przewidziałam że tak dużo tego zakwasu wyjdzie... i mój sloik mi nie starcza,, czy moge przelac zakwas do większego naczynia?
    p.s. przepraszam, że tak ciągle sie pytam, ale robie go pierwszy raz;)

Chleb w klasycznych przepisach

W dziale Chleby czekają tradycyjne przepisy, takie jak wiejski chleb francuski, chleb pszenny razowy czy najprostszy chleb pszenny. To idealne propozycje na domowe pieczywo o miękkim miąższu i złocistej, chrupiącej skórce.

Przepisy na chleb na zakwasie

Wśród przepisów wyróżniają się chleby na zakwasie — chleb żytnio-pszenny na zakwasie, chleb z Paderborn – żytni na zakwasie czy chleb orkiszowy na zakwasie. Zakwas nadaje pieczywu aromat, dłuższą świeżość i tradycyjny charakter.

Bogactwo ziaren w przepisach na chleb

Kategoria Chleby obejmuje przepisy takie jak chleb pszenno-żytnio z siemieniem lnianym, chleb orkiszowy z ziarnami na zakwasie czy chleb orzechowy. Ziarna, nasiona i orzechy dodają wartości odżywczych i wyjątkowej tekstury.

Nowoczesne przepisy na chleb dietetyczny

Znajdziesz tu również dietetyczne przepisy jak keto chleb wieloziarnisty, keto chleb z siemienia lnianego, keto chleb migdałowo-twarogowy i chleb zmieniający życie. To zdrowe bochenki bez mąki, pełne ziaren i bogatych składników.